Galvaniz kaplama kalınlık ölçümü, çelik yüzeyi koruyan çinko tabakasının kalınlığını mikron cinsinden belirleme işlemidir. Bir mikron, milimetrenin binde birine eşittir. Ölçüm sayesinde kaplamanın proje şartlarına uygunluğu, yüzey genelindeki dağılımı ve koruyucu tabakanın yeterliliği kontrol edilir.
Doğru bir ölçüm için şu unsurlar birlikte değerlendirilmelidir:
Tek bir noktadan alınan değer, parçanın tamamını temsil etmez. Bu nedenle ortalama değerin yanında en düşük ve en yüksek ölçüm sonuçları da dikkate alınmalıdır.
Galvaniz kaplama, çeliği nem, yağmur, hava kirliliği ve diğer çevresel etkilerden korumak için uygulanır. Çinko tabakasının kalınlığı, bu korumanın değerlendirilmesinde kullanılan temel kalite göstergelerinden biridir.
Yüzeyin parlak veya düzgün görünmesi, kaplama kalınlığının yeterli olduğu anlamına gelmez. Benzer görünüme sahip iki galvanizli parçada farklı kaplama değerleri bulunabilir. Bu nedenle yalnızca gözle kontrol yapılması yeterli değildir.
Kaplama kalınlığı ölçümü özellikle şu amaçlarla gerçekleştirilir:
Kaplama kalınlığı tek başına kullanım ömrünü belirlemez. Çeliğin yapısı, parçanın kullanılacağı ortam, yüzey hazırlığı ve galvaniz işleminin kalitesi de koruma performansını etkiler.
Galvanizli çeliklerde en çok kullanılan yöntem, taşınabilir manyetik ölçüm cihazlarıyla yapılan tahribatsız kontroldür. Bu yöntemde kaplamaya zarar verilmeden kısa sürede çok sayıda ölçüm alınabilir.
Daha ayrıntılı inceleme gereken durumlarda laboratuvar yöntemleri kullanılabilir. Kullanılacak yöntem; parçanın büyüklüğüne, ölçüm amacına ve istenen hassasiyet seviyesine göre seçilir.
|
Ölçüm yöntemi |
Kullanım alanı |
Avantajı |
Dikkat edilmesi gereken |
|
Manyetik ölçüm cihazı |
Üretim ve saha kontrolleri |
Hızlıdır, yüzeye zarar vermez |
Cihaz kontrolü ve doğru prob kullanımı gerekir |
|
Kaplamayı sökerek tartma |
Laboratuvar kontrolleri |
Kaplama miktarı ayrıntılı belirlenebilir |
Numune üzerindeki kaplama zarar görür |
|
Kesit alarak inceleme |
Katman yapısının araştırılması |
Kaplama yapısı doğrudan görülebilir |
Parçadan numune alınması gerekir |
|
Boyut karşılaştırması |
Basit ve kontrollü parçalar |
Ön değerlendirme sağlar |
Karmaşık yüzeylerde yeterli olmayabilir |
Günlük kalite kontrollerinde çoğunlukla manyetik ölçüm cihazı tercih edilir. Laboratuvar yöntemleri ise ölçüm sonuçlarının doğrulanması veya kaplama yapısının ayrıntılı incelenmesi gereken durumlarda öne çıkar.
Manyetik ölçüm cihazı, prob ile çelik yüzey arasındaki çinko tabakasını algılayarak sonucu mikron cinsinden gösterir. Güvenilir sonuç almak için ölçüm belirli bir sırayla yapılmalıdır.
Cihazın ekranda bir değer göstermesi, ölçümün doğru olduğu anlamına gelmez. Yüzey durumu, cihaz ayarı ve probun konumu sonucu doğrudan etkiler.
Ölçüm noktaları yalnızca parçanın kolay ulaşılan düz yüzeylerinden seçilmemelidir. Parçanın tamamını temsil edecek bir ölçüm planı hazırlanmalıdır.
Büyük ve düz yüzeylerde ölçümler farklı bölgelere dağıtılabilir. Köşe, kenar, delik çevresi, kaynak bölgesi ve çinkonun akış yönünde kalan alanlar ayrıca kontrol edilmelidir. Boru ve yuvarlak parçalarda ise yüzey eğriliğine uygun prob kullanılmalıdır.
Kenar ve köşe bölgelerinde cihazın manyetik alanı değişebilir. Bu nedenle prob, kenara çok yakın tutulduğunda normalden farklı bir değer gösterebilir. Aynı durum küçük çaplı borular ve dar yüzeyler için de geçerlidir.
Ölçüm planı hazırlanırken şu noktalar dikkate alınmalıdır:
Dengeli seçilen ölçüm noktaları, kaplamanın parça üzerindeki gerçek dağılımını daha doğru gösterir.
Ölçüm sonuçları değerlendirilmeden önce kabul kriterinin belirlenmiş olması gerekir. Bu kriter; proje teknik şartnamesi, müşteri talebi, ilgili TSE standardı veya onaylanmış kalite planı olabilir.
Yalnızca ortalama değere bakmak doğru değildir. Örneğin beş ölçümden biri belirgin şekilde düşükse diğer yüksek değerler ortalamayı yükseltebilir. Bu durumda ortalama uygun görünse bile düşük ölçüm bulunan bölgenin ayrıca incelenmesi gerekir.
Sağlıklı bir değerlendirmede şu bilgiler birlikte ele alınır:
Bir bölgede birbirinden çok farklı sonuçlar çıkıyorsa ölçüm hemen kabul edilmemelidir. Önce yüzey temizlenmeli, cihaz tekrar kontrol edilmeli ve aynı alandan yeniden ölçüm alınmalıdır.
Galvaniz kaplama kalınlık ölçümünde küçük uygulama hataları, sonuçların değişmesine neden olabilir. En sık karşılaşılan sorunlardan biri kirli veya nemli yüzeyde ölçüm yapılmasıdır.
Kalın çinko birikintileri, yüzeyde kalan kül, boya, tamir malzemesi veya yabancı bir tabaka cihaz tarafından kaplamanın parçası gibi algılanabilir. Bu nedenle ölçüm yapılacak alanın gerçek galvaniz yüzeyini temsil etmesi gerekir.
Sonucu etkileyebilecek diğer durumlar şunlardır:
Aynı parçayı farklı personelin ölçmesi durumunda benzer sonuçlar alınabilmesi için ölçüm yöntemi ve kontrol noktaları önceden tanımlanmalıdır.
Avrasya Galvaniz markasıyla yürütülen projelerde kaplama kalınlığı beklentisinin sipariş ve teknik değerlendirme aşamasında açık biçimde belirlenmesi önem taşır. Parçanın kullanım alanı, boyutları, çelik yapısı ve yüzey özellikleri galvaniz kaplama sonucunu etkileyebilir.
Ölçüm talep edildiğinde yalnızca tek bir değer yerine parçanın farklı bölgelerinden alınan sonuçlar değerlendirilmelidir. Ölçüm noktalarının parça üzerinde işaretlenmesi ve sonuçların parça ya da parti bilgisiyle birlikte kaydedilmesi, kalite takibini kolaylaştırır.
Galvaniz kaplama sırasında her parçanın geometrisi aynı davranışı göstermez. Köşeler, delik çevreleri, kaynak bölgeleri ve çinko tahliye alanlarında farklı değerler oluşabilir. Bu nedenle Avrasya Galvaniz ürünleri değerlendirilirken kaplama kalınlığı, yüzey görünümü ve projenin kullanım koşulları birlikte ele alınmalıdır.
Galvaniz kaplama kalınlık ölçümüne başlamadan önce aşağıdaki kontrollerin tamamlanması gerekir:
Galvaniz kaplama kalınlık ölçümü, doğru cihaz ve düzenli bir kontrol planıyla uygulandığında güvenilir sonuç verir. Avrasya Galvaniz ürünlerinde de tek bir ölçüm yerine parçanın genelini temsil eden değerlerin kullanılması, kaplama kalitesinin daha doğru değerlendirilmesini sağlar.
